Naar aanleiding van zijn nieuwe boek, Het wetteloze hart van Mexico, mag ik Richard Grant interviewen. Richard Grant staat bekend als een avonturier, iemand die nieuwsgierig en misschien zelfs een beetje rusteloos is. Dat kan ook komen door zijn kosmopolitische achtergrond: geboren in Maleisië, opgegroeid in Koeweit en Engeland en nu woont hij in Tucson (Arizona). Eerder heeft hij American Nomads: Travels with Lost Conquistadors, Mountain Men, Cowboys, Indians, Hoboes, Truckers, and Bullriders geschreven. Het wetteloze hart van Mexico is zijn tweede boek.

Richard Grant in zijn eigen woorden: Richard Grant is een Engelsman van 45 die zich in Arizona gevestigd heeft. Hij omschrijft zichzelf als een 'failure in being an Englishman, but not too bad an Arizonian'. In de omgeving vol bergketens van Zuid-Arizona met verborgen canyons waarvan de mythe de ronde doet dat ze groter zijn dan de Grand Canyon, hoorde hij voor het eerst over het wetteloze en gevaarlijke Sierra Madre en haar magische geheimen. Hij besloot deze uiterst gevaarlijke reis te ondernemen. Uiteindelijk bleek het avontuur nog groter dan hij had gedacht, het was anders dan wat hij ooit had meegemaakt in zijn leven. De Sierra Madre bevindt zich vlak onder de Amerikaans-Mexicaanse grens maar had zich net zo goed in een andere kosmos kunnen bevinden. Dat hij hier over wilde schrijven, had zich al snel gevormd in zijn hoofd.

Wat dreef je om zo'n gevaarlijke en avontuurlijke tocht te ondernemen door de Sierra Madre?

Het was de mystiek en het verbodene wat mij aantrok deze reis te maken. Mijn vriend de schrijver en cowboy Joe Brown die fantastische boeken heeft geschreven, vertelde me erover. Hij was en is nog steeds een grote inspiratiebron voor mij. Ik was ook wel in de stemming om een avontuur aan te gaan. De Sierra Madre zou een plek zijn met grotten waar nog stammen leefden, een plek waar geen enkele wet gold en waar iedereen je voor waarschuwde. Het is een plek die nergens anders ter wereld is te vinden. Dat maakte me wel nieuwsgierig.

Wat vond je het zwaarste gedeelte van dit avontuur?

De stress en de angst die je opbouwt. Overal waar je kwam in die kleine dorpjes voelde je de onderstroom van angst. Die constante aanwezigheid van angst voor moord en wetteloosheid sloopte me, zeker zo tegen het einde. Toen werd ik namelijk opgejaagd en achterna gezeten tot in de bossen. Ik was ontzettend bang.

De spanning bouwde zich langzaam maar zeker op tijdens mijn reis en kwam eigenlijk tot uitbarsting toen een auto over een puppy reed en de puppy zich met gebroken poten verder moest slepen. Iedereen was er onverschillig onder. In vergelijking tot de andere gruwelijke dingen die er gebeurden was dit niet echt een ingrijpende gebeurtenis maar voor mij gaf het de doorslag. Toen kwam het er even allemaal uit. Er zijn zaken die je afkeurt in andere culturen en je vraagt je af of wij het recht hebben daarover te oordelen. En toch doe je dat. Het is een ander moreel territorium.

Wat vond u onverwacht in de Sierra Madre?

De homo-cultuur en de cross-dressing die er bij de machisimo's leefde. Dat verwacht je niet van een macho-cultuur als die van de Mexicaanse. Op een van de eerste ranches zat een killer cowboy, ruig tot op het bot die een geweer als zijn beste vriend had. Toch zat hij soms met rouge op en in een bloemetjesjurk te paard. Dat verwacht je niet. Ondanks dat ze vurige macho's zijn, zijn ze verrassend tolerant ten opzichte van andere homoseksuele mannen. Je hebt zelfs mannelijke prostituées die zich als vrouw verkleden en waarvan overduidelijk te zien is dat ze man zijn. Maar dan zeg je gewoon dat je dronken was en niet gezien had dat het een man was. Dat is wel komisch.

Wat me als Brit aan de Amerikanen in Mexico opviel, was hun naïviteit. De meest negatieve reacties op mijn avontuur kreeg ik van de Amerikanen in Mexico en niet van de Mexicanen zelf. Er is het dorpje Alamos waar een aantal Amerikanen wonen en die in een soort vacuüm of andere dimensie leven. Ze vinden de verhalen over drugs overdreven en zeggen dat het allemaal zo erg nog niet is. Zij lezen echter de kranten niet en zien niet dat de vrachtwagens die in het dorpje arriveren, beladen zijn met drugs. Zo houden zij een positief beeld van alles, ze leven in een 'bubble' waarbij je de realiteit niet ziet.

Was je geshockeerd door de alomtegenwoordigheid van drugs?

In sommige dorpen hebben ze geen elektriciteit maar wel drugs. De mensen groeien hun eigen marihuana en drugs. In plaats van te betalen met geld, zullen ze je een deel in cocaïne of wapens geven. De weduwes en de grootmoeders zijn vaak de cocaïne-dealers. Vroeger stookten ze illegale alcohol, toen de cocaïne kwam, namen ze dat over. De mannen schoten elkaar neer om het minste of geringste.

De Sierra Madre is een op zichzelf staande entiteit. Mensen die in de laaglanden van Mexico leven, praten ook over de Sierra Madre, alsof deze plek een of andere entiteit is. Ze zijn bang voor de Sierra Madre.

Als je nu terugkijkt op je avontuur door de Sierra Madre, zou je deze reis dan nog ondernomen hebben?

Waarschijnlijk niet. Ik had op zich een goed systeem aan het begin van mijn reis. Ik liet me introduceren door personen, connecties. Ik kreeg steeds meer zelfvertrouwen en dacht dat ik het wel aan kon. Ik zou in ieder geval nooit deze reis in mijn eentje ondernomen hebben. Maar op een gegeven moment raakte ik door mijn connecties heen en ik wilde verder. In het plaatsje Durango heb ik het geweten. (Dit wordt treffend geïllustreerd in het laatste hoofdstuk van het boek waar hij op het laatste nippertje ontsnapt aan de dood.)

Krijg je nog steeds de rillingen als je eraan terugdenkt?

Zeker. Ik heb me altijd prima vermaakt met kamperen. Als ik nu aan het kamperen ben, dan ben ik niet meer zo zorgeloos. Ik zorg er altijd voor dat ik goed ingedekt en afgedekt ben. Ik ben bijvoorbeeld ook gespannen als ik een vuurtje maak, dan ben ik bang dat er misschien mensen op afkomen. Ik ben me meer bewust van bepaalde gevaren.

Daarnaast is er een grote discussie gaande of Mexico een failed state is. In Juarez, bij het grensstadje El Paso, zijn vorig jaar 1500 moorden gepleegd. Het leger moest eraan te pas komen omdat de politie corrupt was maar wat te doen als zelfs het leger corrupt is? De politie vluchtte uiteindelijk weg met als resultaat dat de drugsbaronnen daar de macht hebben.

Wilt u nog iets kwijt over het magisch-realistische van de Sierra Madre?

Magisch-realisme is een etiket. Deze wordt geplakt op schrijvers als Juan Rúlfo of Gabriel García Marquéz. Dat etiket slaat echter nergens op want wat als magisch wordt omschreven is de realiteit voor de mensen. In dat magische gelooft iedereen daar. Zo geloven de inwoners van de Sierra Madre in de onza (een beest met poema-achtige trekken) maar ik geloof niet dat die bestaat. Bijna iedereen gelooft in die onza. Ook geloven ze in een vogel die blauw licht uit zijn voorhoofd laat stralen. Voor ons is dat magisch.

Magisch, maar ook angstaanjagend zijn woorden waarmee het boek van Richard Grant over de Sierra Madre samengevat kan worden.

(Lees hier de recensie over Het wetteloze hart van Mexico.) Recensie volgt