Titel: Kapitalisme zonder remmen, opkomst en ondergang van het marktfundamentalisme
Auteur: Maarten van Rossem
Uitgeverij: Nieuw Amsterdam
ISBN: 978 90 468 0944 0

Na de Tweede Wereldoorlog genoot de wereld van enorme economische groei. In het begin was de Verzorgingstaat het grote ideaal, maar daar kwam in de jaren zeventig verandering in. De markt was goed en overheden lieten meer en meer aan marktwerking over. En nu zitten we met een kredietcrisis. Van Rossen stelt dat de marktideologie fundamentalistische trekken kreeg, wat in 2008 tot een “hartstilstand in de financiële sector” leidde. De vraag is, peinst Van Rossem hardop, hoe nu verder?

Van Rossem geeft een makkelijk leesbaar college in de geschiedenis van de financiële sector. Een college dat duidelijk maakt hoe het, volgens hem zo ver heeft kunnen komen dat de wereld kraakt en kreunt onder de last van de ene bail out na de andere. Deze analyse is helder en goed te volgen . Hoewel ook bij Van Rossem de waarneming natuurlijk gekleurd is door de dingen waarin hij gelooft, daarin is hij net zo menselijk als de marktfundamentalisten waar hij zich zo tegen afzet.

Maar die vraag: “Hoe nu verder”. Die komt er in dit boek een beetje bekaaid vanaf. Pas op pagina 107 komen we een hoofdstuk tegen met de titel “Wat nu?”. Maar ook in dit hoofdstuk beschrijft Van Rossem alleen wat er is gedaan nadat de kredietcrisis de kop opstak. Hij eindigt dit hoofdstuk zelfs nogal moedeloos: “Ten slotte moeten we rekening houden met de onvermijdelijke wederkeer van een historisch patrool dat al eeuwen oud is (…). Ook als we een periode van relatieve financiële stabiliteit tegemoet zuden gaan, kunnen we erop rekenen dat stabiliteit altijd weer zal leiden tot instabiliteit. Als het zover is, zullen er weer tal van deskundigen zijn die de samenleving verzekeren dat de bomen deze maal inderdaad zonder risico tot in de hemel zullen groeien. (…) Waar ik op doel is de eeuwige cyclus van boom-and-bust."

Zelfs Amerika-specialist Maarten van Rossem, die in zijn boekje alle antwoorden op “hoe heeft het zover kunnen komen” lijkt te hebben, weet het dus eigenlijk ook niet meer. Hij probeert zich nog te redden met een epiloog, waarin hij stelt dat het West-Europese Rijnlandmodel het “Ware model” is. Maar dat is ook op niet meer gebaseerd dan dat we deze crisis toevallig iets beter hebben doorstaan dan de VS. Anderszijds is het natuurlijk wel interessant dat juist een Amerikanist, die vaak de neiging hebben de VS helemaal geweldig te vinden, het Rijnlandmodel omarmt.

“Kapitalisme zonder remmen” is dus een interessant boekje voor mensen die willen weten wat er in de aanloop van de crisis is gebeurd, en waar mogelijke oorzaken liggen. Maar voor een oplossing en een toekomstbestendige koers, zul je het toch elders moeten zoeken. Helaas.

Waardering: 6,5/10

---

Lees "Kapitalisme zonder remmen" zelf!